Czy moje dziecko się jąka?

Czy moje dziecko się jąka?
Fotolia

Rodzice często zwracają się do logopedów z wątpliwościami dotyczącymi płynności mowy ich dziecka. Czasem trudno im jest odróżnić rozwojową niepłynność mówienia (która zanika wraz z rozwojem mowy i sprawności językowej dziecka) od jąkania wczesnodziecięcego. Jąkanie w każdym przypadku jest inne, jednak pewne cechy, które charakteryzują to zaburzenie, są niezmienne.

Czym jest jąkanie?

  • objawy niepłynności, tj. powtarzanie sylab i/lub słów, przedłużanie głosek, blokowanie dźwięków, wtrącenia (yyy,eeee), pauzy, wracanie do początku lub danego fragmentu wypowiedzi, wtrącanie do wypowiedzi słów niepotrzebnych i bez znaczenia;
  • współruchy w obrębie twarzy lub ciała, np. mruganie okiem, kiwanie się, tupanie nogami, stukanie palcami;
  • zakłócenia oddychania podczas wypowiadania się;
  • wzmożone napięcie mięśniowe podczas wypowiadania się;
  • lęk przed wypowiadaniem się.

Należy też pamiętać, że jąkanie jest zjawiskiem sytuacyjnym i czasowo zmiennym. Objawy jąkania nie są stałe: pojawiają się i znikają.

Czym jest rozwojowa niepłynność mówienia?

W pewnym wieku objawy niepłynności wymienione powyżej są zjawiskiem naturalnym, wynikającym z rozwoju mowy i sprawności językowych. Pierwsze objawy niepłynności można zaobserwować między drugim a trzecim rokiem życia., gdy dziecko od etapu wyrazu przechodzi do etapu zdania oraz od wypowiedzi prostych do złożonych. Niepłynność mówienia, która pojawia się w tym okresie, jest wykładnikiem trudności w opanowaniu złożonych struktur językowych i może wynikać z pewnych trudności w rozwoju mowy.

Wiąże się to także z szybkim wzbogacaniem słownika u dzieci rozwijających mowę w normie oraz dynamicznym rozwojem myślenia konkretnego, znacznie wyprzedzającym proces rozwoju języka, mimo ich wzajemnej zależności. W późniejszym okresie (u dzieci cztero- i pięcioletnich) niepłynność może wynikać ze zbyt szybkiego tempa wypowiedzi w stosunku do umiejętności językowych. Jednak należy zaznaczyć, że objawom niepłynności związanym z rozwojem mowy i języka nie powinien towarzyszyć lęk przed wypowiadaniem się, współruchy, czy zwiększone napięcie mięśniowe podczas mówienia.

Nie powinny one też być nasilone na tyle, aby uniemożliwiać dziecku swobodne posługiwanie się mową, a ich częstotliwość powinna skracać się wraz z nabywaniem i doskonaleniem przez dziecko sprawności językowych (nabywaniem nowego słownictwa, posługiwaniem się coraz bardziej złożonymi strukturami zdaniowymi, itp.). Rozwojowa niepłynność mówienia to najczęściej niepłynność wynikająca z problemów w sprawnym łączeniu wyrazów w zdania i zdań w dłuższe wypowiedzi.

Kiedy możemy podejrzewać, że nasze dziecko się jąka?

  • jeśli u dziecka obserwujemy wzmożone napięcie mięśniowe i problemy z gospodarowaniem oddechem podczas wypowiadania się, lęk przed mówieniem, unikanie mówienia, wykręcanie się od rozmów, współruchy w obrębie ciała podczas wypowiadania się, świadomość dziecka jego problemów z mową,
  • jeśli w rodzinie występowały przypadki jąkania,
  • jeśli objawy niepłynności utrzymują się dłuższy czas (dłużej niż 6 miesięcy) i/lub objawy znacznie się nasilają,
  • jeśli objawy niepłynności pojawiły się nagle i są znaczne (utrudniają dziecku mówienie),
  • jeśli objawy występują w każdym miejscu wypowiedzi dziecka (rozwojową niepłynność charakteryzuje najczęściej występowanie objawów niepłynności na początku wypowiedzi lub na przechodzeniu od jednego jej członu do kolejnego),
  • jeśli osoby z najbliższego otoczenia dziecka zaniepokojone są jego mową z powodu występujących objawów niepłynności.

Kiedy skorzystać z pomocy logopedy?

Z konsultacji z logopedą należy skorzystać zawsze, gdy rodzice niepokoją się stanem mowy dziecka. Logopeda przeprowadzi dokładny wywiad, pomoże ustalić, jakie czynniki miały wpływ na pojawienie się objawów niepłynności i czy niepłynność jest jąkaniem lub predysponuje do jąkania. W każdym przypadku logopeda doradzi też, jak postępować i co zmodyfikować w środowisku dziecka, aby pośrednio oddziaływać na rozwój niepłynności.

Paulina Wierzchowska

Paulina Wierzchowska

Neurologopeda. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. Pracowała jako logopeda w Szkole Podstawowej w Pępowie. Doświadczenie logopedyczne zdobywała również w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w...
Czytaj więcej

Skontaktuj się

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Rating*