Wady postawy – jak im zapobiegać?

Prawidłowa postawa to taka, w której poszczególne jej odcinki zachowują harmonię zabezpieczając płynność ruchów i stabilność podporu z możliwie najmniejszym zużyciem energii. Zależy ona od struktur biernych jak np. więzadła, torebka stawowa i krzywizny kręgosłupa oraz od struktur czynnych jakimi są mięśnie oraz sprawnie działający ośrodkowy układ nerwowy. Wady postawy to różnego rodzaju odstępstwa od pozycji prawidłowej, które najczęściej dotyczą kręgosłupa, klatki piersiowej, kolan oraz stóp.

Wady postawy mogą być wrodzone, ale zdecydowana większość przypadków to tzw. nawykowe wady postawy, wynikające z niewłaściwych przyzwyczajeń. Dlatego bardzo ważna jest odpowiednia profilaktyka takich zaburzeń, w jak najwcześniejszym wieku, aby uniknąć ich utrwalenia i pogłębienia.

Podstawowym działaniem zapobiegającym powstawaniu nawykowych wad postawy jest unikanie długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej i stojącej oraz podejmowanie różnorodnych aktywności fizycznych. Formę aktywności należy dostosować do możliwości i upodobań dziecka, tak aby była ona lubiana i chętnie wykonywana. Może to być jazda na rowerze czy rolkach, pływanie, gry sportowe i wiele innych.

Kolejną ważną kwestią jest kontrola pozycji dziecka podczas odrabiania lekcji, siedzenia przy komputerze czy zabawie. Należy upominać dziecko, aby się nie garbiło i nie siadało w kształcie litery W. Istotne jest tutaj dostosowanie wysokości krzesła do biurka oraz stabilne oparcie. Podczas zabawy na podłodze najbardziej optymalny jest siad skrzyżny lub siad na piętach. Warto również sadzać dziecko na dużej piłce, która wymusza ciągłą kontrolę postawy ciała i przez to zwiększa świadomość, jaka pozycja jest prawidłowa.

Do profilaktyki wad postawy należy również regularne wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie oraz ćwiczeń rozciągających, tak aby miały one właściwe napięcie i były w stanie wydajnie kontrolować postawę ciała. Dzieci najchętniej ćwiczą w grupie, dlatego warto zapisać swoją pociechę na zajęcia gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej.

Jeżeli myślimy o wadach postawy w obrębie stóp, czy kolan bardzo ważne jest odpowiednie obuwie – miękkie, elastyczne, w odpowiednim rozmiarze. Jeśli dziecko ma już jakieś nieprawidłowości w budowie stóp należy zastosować specjalistyczne obuwie korekcyjne – zazwyczaj są to wkładki, które zaleca lekarz lub fizjoterapeuta. Ważne jest też, aby chodzić boso, po różnych podłożach, ponieważ stymuluje to receptory czuciowe i ćwiczy reakcje równoważne.

Nie każdy rodzic potrafi zauważyć nieprawidłowości w postawie ciała swojego dziecka, zwłaszcza jeśli są one niewielkie. Dlatego ważnym działaniem zapobiegającym jest regularna kontrola u lekarza pediatry oraz branie udziału w badaniach przesiewowych w kierunku wad postawy. Jeżeli jest taka możliwość w Twoim otoczeniu, warto również wziąć udział w działaniach edukacyjnych takich jak konferencje czy warsztaty prowadzone przez specjalistów, tak aby pogłębić swoją wiedzę i zwiększyć świadomość o tym, jak ważne jest szybkie zapobieganie wadom postawy.

Autor: Jolanta Mroczek – Fizjoterapeuta